Toprak ve su bu sergide yalnızca doğanın iki temel unsuru olarak değil; hafıza taşıyan, tarih biriktiren, politik anlamlar üreten canlı aktörler olarak karşımıza çıkıyor. Art Rooms’un yeni karma sergisi “Soil & Water: Mediterranean Crossing”, ekolojiyi estetik bir tema olmanın ötesine taşıyarak toprağı ve suyu ideoloji, göç, eşitsizlik, sömürü ve kolektif hafıza ekseninde yeniden düşünmeye çağırıyor. Küratörlüğünü Başak Şenova’nın üstlendiği sergi, Akdeniz’i yalnızca bir coğrafya olarak değil; yüzyılların birikimini taşıyan çok katmanlı bir tarihsel alan olarak ele alırken, farklı coğrafyalardan sanatçıları ortak bir düşünsel ve duyusal zeminde buluşturan güçlü bir anlatı kuruyor.
Bu çok katmanlı anlatının kavramsal arka planını, toprağı ve suyu birer politik özne olarak ele alan düşünsel çerçeveyi ve serginin farklı coğrafyalar arasında kurduğu ilişki ağını, serginin küratörü Başak Şenova ile konuştuk.
Başak Şenova ile “Soil & Water: Mediterranean Crossing” Üzerine
Bu sergide toprak ve suyu sadece doğal unsurlar değil, hikâyesi ve hafızası olan aktörler olarak ele alıyorsunuz. Bu bakış açısı serginin çıkış noktasını nasıl şekillendirdi?
Öncelikle belirtmeliyim ki Soil & Water: Mediterranean Crossing [Toprak ve Su: Akdeniz Geçişi] Güney Afrika’da UNESCO mirası Cradle of Humankind [“İnsanlığın Beşiği”] bölgesindeki su kirliliğinden yola çıkan, araştırmaya dayalı Soil & Water [Toprak ve Su] projesinin kavramsal ve coğrafi olarak yeniden konumlanmış bir uzantısıdır.
Sizin de belirttiğiniz gibi sergi, toprağı ve suyu evrensel ancak eşitsiz biçimde paylaşılan, tarih, hafıza, ideoloji ve politik süreçlerle yüklü etkin özneler olarak ele almaktadır. Bu yaklaşım serginin başından itibaren yalnızca ekolojik meselelerle sınırlı kalmamasını, aynı zamanda sosyal, kültürel ve tarihsel katmanları görünür kılan bir yapı kurmasını sağladı. Toprak ve suyun biriktiren, saklayan, açığa çıkaran ve dönüştüren doğası, hem serginin kavramsal çerçevesini hem de davet edilen sanatsal pratiklerin yönünü belirledi.
Soil & Water projesi farklı coğrafyalarda ele alındı. Akdeniz’e geldiğinizde, sizi en çok düşündüren ya da zorlayan mesele ne oldu?
Açıkçası, Akdeniz’i beni zorlayan değil de aksine projeyi zenginleştiren bir etken olarak işledim. Akdeniz, yüzyıllar boyunca geçişlerin, sömürünün, çatışmaların, göçlerin ve ekolojik tahribatın üst üste bindiği bir alan. Bu yoğunluk, tekil bir anlatı kurmayı imkânsız kılıyor. Bu nedenle farklı coğrafyalardan üretimleri bu bağlamla ilişkilendirerek, benzer kırılganlıkları ve eşitsizlikleri açığa çıkaran çok katmanlı bir yapı kurmayı tercih ettim. Dolayısyla sergi, Afrika, Güney Amerika, Avrupa gibi başka coğrafyalardan üretimleri de Akdeniz’e taşıyarak, bu bölgenin birikimiyle birlikte araştırmayı yeni sorularla genişletiyor.
Sergide heykel, performans ve araştırma temelli işler bir arada. Sizce bu farklı üretim biçimleri, izleyicinin çevreyle kurduğu ilişkiyi nasıl etkiliyor?
Elbette farklı üretim biçimlerinin ve mecraların bir arada olması ve işlerin disiplinlerarası araştırmalardan yararlanıyor olması, sergiyi görsel bir deneyimin ötesine taşıyor. Bu çeşitlilik, izleyicinin çevreyi sabit bir olgu olarak değil, sürekli dönüşen, politik ve kırılgan bir ilişkiler ağı olarak algılamasına imkân tanıyor.
Serginin Art Rooms’tan ARUCAD kampüsüne yayılması bilinçli bir tercih. Bu mekânsal geçişin izleyicide nasıl bir farkındalık yaratmasını umuyorsunuz?
Güney Afrika’da devam etmekte olan Soil & Water [Toprak ve Su] sergisi yaklaşık 300 dönümlük bir alana yayılan Nirox Heykel Parkı’nda hem parkta yer alan büyük ve küçük ölçekte birçok heykel ve park içindeki yedi binada ise resim, fotoğraf, heykel, obje, video, ses-yerleştirmesi, yerleştirme gibi farklı mecrada işleri Kasım 2025 ve Nisan 2026 arasında dönüşümlü olarak 60’a yakın sanatçıdan işler sergiliyor.
Kıbrıs’taki sergi ise daha çok fotoğraf, baskı, video, film ve küçük ölçekli objeleri kapsıyor. Ek olarak da Güney Afrika’daki büyük ölçekli heykellere bir nevi referans veren Ledelle Moe’nin Nirox Heykel Parkı’nda sergilenen heykelinin ¼ boyutunda tekrar ARUCAD öğrencileriyle atölye çalışmaları yaparak ürettiği, ARUCAD bahçesine kalıcı olarak yerleştirilen heykel yer alıyor.
Ledelle’in heykelinin yanı sıra, sizin de belirttiğiniz gibi bazı işler ARUCAD Girne kampüsünde ve Lefkoşa Bandabuliya kampüsünde, öğrencilerin yoğun olarak kullandığı kütüphane, öğrenci işleri, kafeterya gibi mekânlarda yer alıyor. Bu mekânların kullanımı bir taraftan projenin bilim insanlarıyla iş birliklerine gönderme yaparken, bir taraftan da Güney Afrika’da Pretoria Üniversitesi öğrencileriyle kurulan bağa yakın bir bağı öğrencilerle kurmayı hedefliyor. Bu geçiş aynı zamanda, sanatsal araştırma ile akademik bilgi üretimi arasındaki geçirgenliği görünür kılıyor.
Soil & Water: Mediterranean Crossing [Toprak ve Su: Akdeniz Geçişi] sergisinde Alet Pretorius (ZA), Atul Bhalla (IN), Barbara Putz Plecko (AT), Christophe Fellay (CH), Diana Vives ve Douglas Gimberg (CH/ZA), Diego Masera (AR), Ebru Kurbak (TR/AT), Egle Oddo (IT/FI), Eugénie Touzé (FR), Francesco Bellina (IT), Hera Büyüktaşcıyan (TR), Herrana Addisu (ET), Inma Herrera (ES/FI), Isa Rosenberger (AT), Jessica Ostrowicz (UK), Johan Thom (ZA), Ledelle Moe (ZA), Lundahl & Seitl (SE), Mithu Sen (IN), Robin Rhode (ZA/DE), Rojda Tugrul (TR/AT), Senzo Masondo (ZA), Seretse Moletsane (ZA), The Centre for the Less Good Idea (ZA), Tshepiso Mahooe (ZA), and The ZoNE (AT/CH/TR/ZA) yer alıyor. Sergi ayrıca, 2024–2025 yıllarında Avusturya’nın Graz kentindeki <rotor> Çağdaş Sanat Merkezi’nde düzenlenen Sediment adlı başka bir serginin sergi arşivine de yer veriyor. Başak Şenova ve Dicle Beştaş’ın küratörlüğünü üstlendiği bu grup sergisinde Rozelin Akgün, Hristina Ivanoska, Leyla Keskin, Aylin Kızıl, Barbara Schmid ve Rojda Tuğrul’un işleri sunuldu.
Soil & Water [Toprak ve Su], Pretoria Üniversitesi ve NIROX Foundation ve Sculpture Park iş birliğiyle geliştirilen bir projedir. Proje, NIROX Foundation, University of Pretoria, Arts Promotion Centre Finland, Art Rooms, Girne, ARUCAD – Arkin Yaratıcı Sanatlar ve Tasarım Üniversitesi, Avusturya Kültür Forumu Pretoria, BIENALSUR Bienal Internacional de Arte Contemporáneo del Sur, BMKÖS Avusturya Kültür, Sanat, Sivil Hizmet ve Spor Bakanlığı, Danimarka Sanat Vakfı, Güney Afrika Avusturya Büyükelçiliği, Güney Afrika İspanya Büyükelçiliği, Finlandiya Kültür Vakfı, IASPIS – İsveç Görsel ve Uygulamalı Sanatlar Uluslararası Programı, Pretoria İtalyan Kültür Enstitüsü, SKF – Sanat ve Araştırmayı Destekleme KKP – Sanat ve İletişim Uygulamaları, Viyana Uygulamalı Sanatlar Üniversitesi, Kunsthaus Dahlem Berlin, Paris L’Accolade Vakfı, Güney Afrika Claire ve Edoardo Villa Vasiyet Fonu, Ukrayna Enstitüsü ve Techizart İstanbul tarafından desteklenmektedir. https://www.soilandwater.net. https://www.soilandwater.net
E-BÜLTEN ABONELİĞİ
E-Bülten aboneliğiyle en güncel haberler e-posta kutunuzda!
