Yıldız Moran ve Şahin Kaygun, Büyükada’da “Yaz Göğünün O Güzel Adası”nda Buluşuyor

Galerist ve Galeri Nev, Büyükada’daki Splendid Palace’da gerçekleşen “Yaz Göğünün O Güzel Adası” başlıklı sergide, Yıldız Moran ve Şahin Kaygun’u bir araya getiriyor. Adını Lord Byron’ın ” Fair Island of a Summer’s Sky” dizesinden alan sergi, Türkiye fotoğrafının birbirinden neredeyse tamamen farklı iki görme biçimini temsil eden sanatçıyı, 18 Haziran-18 Eylül 2026 tarihleri arasında aynı mekânda buluşturuyor.

Yıldız Moran, 1950’lerin başında Büyükada’da çektiği ve ilk kez Splendid’de sergilenen fotoğraflarında, insanları, gündelik yaşamı ve manzarayı âdeta bir belgeselci gibi gözlemliyor, ancak bir şair gibi belgeliyor. Şahin Kaygun ise fotoğrafı, görüntüyü kaydeden bir araçtan öte, müdahaleye, katmanlara ve yeniden kurmaya açık bir yüzey olarak ele alıyor. Yüzeyleri kazıyor, boyuyor, kimyasal işlemlerle dönüştürüyor ve görüntüyü özenle yeniden kurguluyor. Böylece iki sanatçının bir araya geldiği sergide, fotoğrafın gerçekliğe tanıklık eden ve gerçekliği bozan, yeniden icat eden olanakları görünür kılınıyor.

Büyükada’nın hafızasında özel bir yere sahip olan Splendid Palace’ın yüzyılı aşkın belleği içinde kurgulanan “Yaz Göğünün O Güzel Adası”, izleyicilerini, yaz mevsiminin hafifliği ve adaların çağrıştırdığı zamansızlık duygusu eşliğinde Yıldız Moran’ın ve Şahin Kaygun’u resimsellik ve deneysellik üzerinden karşılaştırarak deneyimlemeye davet ediyor. 

Şahin Kaygun (1951-1992) İstanbul Tatbiki Güzel Sanatlar Okulu’nda Grafik eğitimi alır. Üniversite yıllarında fotoğrafla ilgilenen sanatçı için grafik ve fotoğraf birbirini besleyen iki alan olur. 1970’lerin sonlarında deneysel müdahaleler yaparak fotoğrafı resim ile yakınlaştırır; fotoğrafların hassas yüzeylerini kazır, renklendirir, çizer ve çeşitli boyalar uygular. 1980’lerde çalışmaya başladığı Polaroid fotoğrafları üst üste ve yan yana çeşitli aranjmanlarda yerleştirerek sinematografik düzenlemeler yapar. Fotoğraf, grafik, sinema, resim gibi alanları harmanlayarak çağdaş ve disiplinlerarası bir dil oluşturan Kaygun, Türk fotoğrafının avangard isimlerinden biri olur. 1992 yılında yaşamını yitiren sanatçının aynı yıl “Bir Fotoğrafçının Günlüğünden Notlar” ve Kültür Bakanlığı tarafından “Tüm Bir Yaşam” adlı kitapları yayımlanır. Şahin Kaygun’un 2014 yılında İstanbul Modern’de gerçekleşen geniş kapsamlı sergisinin ardından, 2022 yılında Galerist’te “Oblique” başlıklı sergisi açılmıştır.

Yıldız Moran, 1950-1952 yılları arasında İngiltere’de Bloomsbury Technical College’da ve ardından Ealing Technical College’da fotoğraf eğitimi gördükten sonra, Old Vic Tiyatrosu’nun meşhur  fotoğrafçısı John Vickers’ın yanında fotoğrafçılığa başladı. Moran, eğitimi sırasında aldığı teknik ve teorik bilgiyi, stüdyo ve sahne çekimlerinde kazandığı deneyimle başarıyla birleştirdi. İlk sergisini 1953 yılında Cambridge’de açtı ve Londra’da beş sergi daha gerçekleştirdi. Rolleiflex kamerasıyla pek çok Avrupa ülkesini gezdi. İspanya ve Portekiz’i kapsayan bir fotoğraf kitabı hazırladıktan sonra, 1954 yılında Türkiye’ye döndü. 1955-1962 yılları arasında kişisel sergilerine ve pek çok tanınmış simayı tarihe geçiren stüdyo çekimlerine İstanbul’da devam etti. Son sergisini 1970 yılında açtı; profesyonel fotoğrafçılığı bırakarak sözlük yazarlığı ve çevirmenlik yapmaya başladı. Türkiye’nin akademik eğitim almış ilk profesyonel kadın fotoğraf sanatçısı olan Yıldız Moran, 1982 yılında Türkiye’de fotoğraf sanatına yaptığı katkılardan dolayı İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Fotoğraf Enstitüsü tarafından onur üyeliğiyle onurlandırıldı. 1995’te vefat eden Moran, Pera Müzesi’nde 2013 yılında ve İstanbul Modern’de düzenlenen iki retrospektif sergi ve bu sergilere eşlik eden monografilerle anıldı.