Andy Warhol’un İmzasını Taşıyan Albüm Kapakları

Andy Warhol’un müzikle kurduğu bağ, The Velvet Underground’un ya da The Rolling Stones’un albüm kapaklarından çok daha önce başladı. 1950’lerde New York’ta illüstratör ve grafik tasarımcı olarak çalışan Warhol, farklı plak şirketleri için albüm kapakları da hazırlıyordu.

İlk yılların zarif çizimleri zamanla yerini Pop Art’ın güçlü renklerine, deneysel tasarımlara ve bugün müzik tarihinin görsel hafızasının bir parçası olan kapaklara bıraktı. Moondog’dan Aretha Franklin’e uzanan bu seçki, Warhol’un müzik dünyasında bıraktığı izin farklı dönemlerine bakıyor.

The Rolling Stones – Sticky Fingers, 1971

Albüm kapağına gerçek bir fermuar yerleştirmek, bugün bile cesur bir fikir. Warhol’un Sticky Fingers için geliştirdiği tasarım ise bunu 1971’de yaptı. Yakın plandan fotoğraflanmış dar bir kot pantolonun üzerine gerçek, çalışır durumda bir metal fermuar eklendi. Fermuar açıldığında iç çamaşırlı bir erkek fotoğrafı ortaya çıkıyordu.

Böylece kapak yalnızca albümü koruyan bir ambalaj olmaktan çıkıp dinleyicinin dokunduğu ve müdahale ettiği bir tasarım nesnesine dönüştü. İlk baskıların bazı ayrıntıları bugün koleksiyonerler için ayrıca önem taşıyor.

Aretha Franklin – Aretha, 1986

Warhol’un ölümünden bir yıl önce yayımlanan Aretha, sanatçının yıllar içinde geliştirdiği portre dilini müzik dünyasına taşıdığı geç dönem çalışmalarından biri.

Aretha Franklin’in yakın plan portresi, güçlü renkler ve grafik müdahalelerle klasik bir albüm fotoğrafının ötesine geçiyor. Warhol’un Marilyn Monroe’dan Elizabeth Taylor’a uzanan ünlü portrelerinde yaptığı gibi burada da tanınmış bir yüz, tekrar üretilebilir ve ilk bakışta ayırt edilebilir bir pop ikonuna dönüşüyor.

The Velvet Underground & Nico – The Velvet Underground & Nico, 1967

Beyaz bir zemin, bir muz ve Andy Warhol imzası. Rock tarihinin en tanınan kapaklarından biri için aslında çok az şeye ihtiyaç vardı.

Ancak ilk baskıların sürprizi görüntünün kendisinden çok, kapağın fiziksel tasarımındaydı. Sarı muz bir çıkartmaydı ve üzerindeki “Peel slowly and see” yönlendirmesini takip ederek soyulduğunda altında pembe tonlarında başka bir muz beliriyordu. Üretimi hem karmaşık hem de maliyetli olan bu detay, sonraki bazı baskılarda kullanılmadı.

Billy Squier – Emotions in Motion, 1982

1980’lere gelindiğinde Warhol’un albüm kapaklarındaki dili de değişmişti. Billy Squier’ın Emotions in Motion kapağında illüstrasyon veya kavramsal bir nesne yerine doğrudan müzisyenin yüzü merkeze yerleşiyor.

Belirgin konturlar, güçlü renk karşıtlıkları ve Warhol’un serigrafi çalışmalarını hatırlatan müdahaleler, Squier’ın portresini adeta bir Pop Art imgesine dönüştürüyor. Albümün kadrosunda da dikkat çekici iki isim bulunuyor: Queen üyeleri Freddie Mercury ve Roger Taylor kayıtlarda geri vokalleriyle yer alıyor.

Moondog – The Story of Moondog, 1957

Warhol’un müzik dünyasındaki hikayesi, onu dünya çapında üne kavuşturan Pop Art döneminden çok daha önce başlamıştı.

New York sokaklarının efsanevi isimlerinden Moondog’un 1957 tarihli The Story of Moondog albümü bunun en ilginç örneklerinden biri. Kapakta görüntüden çok tipografi öne çıkıyor. Üstelik karakteristik el yazısı Andy Warhol’a değil, annesi Julia Warhola’ya ait. Oğlunun çeşitli çalışmalarına katkıda bulunan Warhola’nın dekoratif yazısı, kapağın görsel kimliğinin merkezine yerleşiyor.

Miguel Bosé – Made in Spain, 1983

Miguel Bosé’nin 1983 tarihli Made in Spain albümünde Warhol’un en kolay tanınan görsel araçlarından biri yeniden karşımıza çıkıyor: portre.

Bosé’nin yüzü güçlü renk karşıtlıkları ve grafik müdahalelerle yeniden yorumlanırken, şarkıcının fotoğrafı klasik bir portreden çok Warhol evrenine ait bir pop imgesine dönüşüyor. Ön ve arka kapağın birbirini tamamlayan tasarımı, 1980’lerin parlak pop estetiğiyle Warhol’un ünlü yüzlere yaklaşımını aynı yerde buluşturuyor.

Loredana Bertè – Made in Italy, 1981

Bu albümün Warhol hikayesinde küçük ama önemli bir ayrıntı var: Made in Italy kapağı doğrudan Warhol tarafından tasarlanmadı.

Loredana Bertè albüm için New York’ta çalışırken Warhol ve Factory çevresiyle yakınlaştı. Warhol albümde yer alan “Movie”nin videosunu yönetirken, kapak fotoğrafı ve grafik tasarımını uzun yıllar Factory çevresinde çalışan fotoğrafçı Christopher Makos üstlendi. Aynı çekimlerden başka bir fotoğrafın iki yıl sonra Bertè’nin Jazz albümünün kapağında kullanılması da bu dönemin görsel izini devam ettirdi.

The Smiths – The Smiths, 1984

The Smiths’in 1984 tarihli ilk albümünde ise Warhol’un kendisinden çok Factory’nin mirası var.

Şubat 1984’te yayımlanan The Smiths’in ilk albümünün kapağını Morrissey tasarladı. Kapakta, Andy Warhol’un yapımcılığını üstlendiği ve Paul Morrissey’nin yönettiği Flesh filminden Joe Dallesandro’nun yakın plan bir karesi kullanıldı.

Morrissey’nin bu görüntüyü seçmesinin ardında grubun Warhol’un yeraltı kültürüyle, homoerotik estetikle ve sanat merkezli pop kültürüyle kurduğu yakınlık vardı.