‘Paratonerli Zeus’ (2025) çağdaş sanatçı Genco Gülan’ın Aydın’daki Menderes Magnesia’sı (Magnesia ad Maeandrum) antik şehrindeki Zeus Sosipolis (Şehrin Kurtarıcısı Zeus) Tapınağı için özel olarak ürettiği heykelin ismidir. Sanatçı yapıtı gerçekleştirirken hem genel anlamda Zeus heykellerini araştırmış, hem de tapınaktan çıkarılıp Berlin’deki Pergamon Museum’a götürülen Zeus heykel parçaları üzerine düşünmüştür.
Magnesia’daki Zeus Sosipolis Tapınağı’nda vaktiyle yer almış olan Zeus heykeli, orijinalinde de oturan bir figürdü. Bir elinde asası vardı ve diğer elinde yıldırım demetini tutuyordu. Bu yüzden Gülan figürünü ayakta beklememiştir. Fakat Dünyanın Yedi Harikasından birinde bulunan görkemli taht yerine heykelin altına basit traverten bir küp kaide tasarlamakla yetinmiştir.
Genco Gülan heykeli kurgularken mitolojik semboller üzerinde de çalışmış ve Zeus’un asası ile yıldırım sembolünü birleştirmeye karar vermiştir. Bu bağlamda Gülan, yapıtının sanatçı Walter De Maria’nın ‘Yıldırım Tarlası’ (1977) adlı eserine referans vereceğini öngörmüştür.
Genco Gülan Zeus yorumunu kurgularken bir kolaj mantığıyla, farklı parçaları birleştirerek bütünü oluşturma yöntemine gitmiştir: Heykel’in boyutu paratoner ile beraber 3 metreye kadar yükselir (300 x 120 x 120cm).
Gülan Zeus’un portresi için Selçuk Efes Müzesi’ndeki Zeus başını (Ms. 2yy.) örnek almıştır. Sanatçı heykeli tek kollu düşünmüş, paratoner tutan kol için de orijinali Manisa Magnesia’sından çıkarılmış olan Büyük İskender heykelinin sol kolunu kullanmıştır. Bacaklar ve ayaklar için de orjinali İstanbul Arkeoloji müzesinde bulunan Sandaletli Romalı (soylu) ayaklarını örnek almıştır.
Sanatçı Zeus’un Berlin’e kaçırılan ‘kaykılarak oturan’ Zeus gövdesinin bir benzerini yontmamış ve bunun yerine düz kesilmiş blok mermer (Muğla) parçalarına yer vermiştir. Bu yaklaşımla sanatçı kübizmi bize hatırlatırken modernizm ve minimalizme göz kırpar. Figürde günümüzün LEGO ve Minecraft estetiğine atıfta bulunur. Gülan yurt dışına götürülmüş Zeus heykeli parçalarını da seyirciye hatırlatır ve altını çizer ki: ‘Bazı şeylerin yerleri doldurulamaz’!
Genco Gülan’ın ‘Paratonerli Zeus’ heykeli aktif olarak yıldırımları çekecek bir düzeneğe sahiptir, heykel yıldırımları üzerine çekerek hem Zeus tapınağını hem de antik şehri yıldırımlardan koruyacaktır.
E-BÜLTEN ABONELİĞİ
E-Bülten aboneliğiyle en güncel haberler e-posta kutunuzda!
