Zeyrek Çinili Hamam, Bizans sarnıcında gerçekleşecek mekâna özgü güncel sanat sergilerinden oluşan yeni programını başlatıyor. Anlam de Coster küratörlüğündeki bu yeni program, Türkiye’de daha önce eserleri sergilenmemiş uluslararası sanatçıları İstanbul’da ağırlayarak, onlara Zeyrek Çinili Hamam’ın tarihine, mimarisine ve sembolizmine yanıt veren özgün işler üretme imkânı sunuyor. Dizinin ilk konuğu ise Londra merkezli sanatçı Anousha Payne ve sergisi Murmurations.
Anousha Payne: Mitoloji, Malzeme ve Hafızayla Kurulan Bir Diyalog
16 Mayıs – 15 Ağustos 2025 tarihleri arasında Zeyrek Çinili Hamam’da yer alan Bizans Sarnıcı’nda izlenebilecek olan sergi hem fısıltı hem de kuş sürülerinin senkronize hareketlerine gönderme yapan Murmurations başlığını taşıyor. Payne, bu projede kişisel anlatıların ve algıların görsel imgeleri nasıl şekillendirdiğine odaklanıyor.
1991 doğumlu sanatçı Anousha Payne, Londra’da yaşıyor ve çalışıyor. Camberwell College of Arts’ta tamamladığı Güzel Sanatlar eğitiminin ardından, heykel, resim, ses ve metin gibi farklı mecralararasında dolaşan disiplinlerarası bir pratik geliştirdi. Kişisel deneyim, mitoloji ve kurgu arasındaki ilişkilerden beslenen Payne’in üretimi, ruhsal arayışları dini semboller dışında kalan kültürel anlatılar aracılığıyla ele alıyor.
Payne, Zeyrek Çinili Hamam’ın sarnıcında yürüttüğü araştırmalar sırasında, taş yüzeylerdeki izleri ve işaretleri birer “fısıltı” gibi okuyarak onlardan yola çıkan hayali karakterler yaratıyor. Su izlerinden, aşınma desenlerinden aldığı kalıplar aracılığıyla, geçmişin hafızasını taşıyan figüratif formlar geliştiriyor.
Zeyrek Çinili Hamam’da Katmanlar Arasında Bir Keşif
İstanbul’u katmanlı bir yüzey gibi okuyan sanatçı, sarnıcın görünmeyen hikâyelerini kazıyarak açığa çıkarıyor. Bu yaklaşımı, hamamın alçı katmanları altındaki fresklerden ve restorasyon sürecinde ortaya çıkan sarnıcın kendisinden ilham alıyor.
Sergide, geleneksel hamam taslarının dövme metal işçiliğinden esinlenen parçaların yanı sıra, buluntu nesneler, resimler ve seramik malzemelerle üretilmiş heykelsi formlar yer alıyor. Bu varlıklar hem fiziksel hem de hayali düzlemde, zamanın ve suyun biçim verdiği kadim anlatılara çağrışımlar yapıyor. Payne’in sezgisel üretim yöntemi, kazıma, inşa etme ve ekleme süreçlerini şiirsel bir yaklaşımla bir araya getiriyor. Bu yöntemle ortaya çıkan eserler, mekânla kurduğu diyalog üzerinden hem bireysel hem de kolektif hafızayı sorguluyor.
Zeyrek Çinili Hamam’ın Artistik Direktörü ve sergi programının küratörü Anlam de Coster, programla ilgili şu sözleri dile getirdi: “Bu program aracılığıyla, sanatçıların İstanbul’un katmanlı tarihiyle ve Zeyrek Çinili Hamam’ın mimarisi, belleği ve bugün hâlâ yaşayan zanaat kültürüyle ilişki kurmasını çok önemsiyorum. Misafir sanatçı programı vesilesiyle mekânın ruhuna temas eden bu buluşmaların, özgün eserlerin ortaya çıkmasına ve hamamın güncel kültürde yeni anlamlar kazanmasına vesile olduğuna inanıyorum. Anousha Payne’in pratiği de sezgisel olduğu kadar araştırmacı da bir yaklaşım barındırıyor. İstanbul’da geçirdiği süre içerisinde, Zeyrek Çinili Hamam ve Bizans sarnıcının ten hafızasında iz bırakmış su izlerinden, taş oyuklarından ve dokulardan yola çıkan yeni bir anlatı kurgulaması bu sırlarla dolu sarnıca yeni gözlerle bakmamızı sağlıyor.”
Anousha Payne: Murmurations sergisi, 16 Mayıs – 15 Ağustos 2026 tarihleri arasında Zeyrek Çinili
Hamam’da ücretsiz olarak ziyaret edilebilecek.
Zeyrek Çinili Hamam Hakkında
İstanbul’un UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Zeyrek semtinde bulunan Zeyrek Çinili Hamam,
The Marmara Grubu’nun üstlendiği on üç yıl süren titiz restorasyonun ardından 2023 yılında ana işleviyle yeniden İstanbullularla buluştu. 16. yüzyılda Barbaros Hayreddin Paşa tarafından Mimar Sinan’a yaptırılan ve Osmanlı mimarisinin başyapıtlarından biri olarak kabul edilen yapı, bugün hem tarihi bir hamam hem de bir kültürel kompleks olarak hizmet veriyor. İsmini İznik’te özel olarak üretilen ve iç mekânı süsleyen çinilerinden alan Zeyrek Çinili Hamam, restorasyon sürecinde gerçekleşen kazılarda ortaya çıkarılan Roma, Bizans ve Osmanlı dönemine ait eserler, hamam kültürüne ait objeler ve çinilerin sergilendiği müze binası ve güncel sanat programlarına ev sahipliği yapan Bizans sarnıcı ile ziyaretçilerini kültürel bir yolculuğa çıkarıyor. Güncel tasarımcıların hamama özel ürünlerine yer veren mağazasıyla da İstanbul’un zengin tarihi mirasını çağdaş bir yaklaşımla geleceğe taşıyor.
TIME dergisi tarafından 2024 yılında “Dünyanın En Harika Yerleri”nden biri olarak seçilen Zeyrek Çinili Hamam, keşfedilmesi gereken eşsiz bir kültürel miras olarak öne çıkıyor. Pazartesi hariç haftanın altı günü, sabah 08:00 ile akşam 22:00 saatleri arasında kadınlar ve erkekler için ayrı bölümleriyle özgün bir hamam deneyimi sunuyor. Zeyrek Çinili Hamam kompleksi ayrıca özel etkinliklere ev sahipliği yapan ve hamamın görkemli kubbelerine bakan bir bahçe içeriyor.
Anousha Payne Hakkında
1991 doğumlu Anousha Payne, Londra merkezli bir sanatçı. Heykel, resim, metin ve ses arasında çalışan Payne, kişisel deneyim, kurgu ve mitin kesiştiği ara bir alanda dolaşarak, insanın ruhsallık arayışını nesneler üzerinden, dini sembollerden bağımsız bir kültürel bir ifade biçimi olarak ele alıyor. Seramiklerinde sıkça kullandığı yılan derisi dokuları ve sezgisel iz bırakma teknikleriyle, insan, hayvan,
doğa ve cansız nesneler arasındaki geçişkenliği ve ortaklıkları hatırlatan hibrit formlar üretiyor. Buluntu nesneleri hafızaya dair arşivler ve anlatıyı destekleyen metaforik araçlar olarak kullanıyor; heykellerine takılar ve kumaşlar ekleyerek hem kültürel göndermelerde bulunuyor hem de malzeme değerlerine ve hiyerarşilerine dair sorular soruyor. Bu süreç, sanatçının kişisel bir görsel dil kurmasına ve estetik ile meditasyon arasında bir diyalog yaratmasına olanak tanıyor. Hindistan’a ait halk anlatıları ve kendi kurgusal hikâyelerinden beslenen Payne, nesnelerin performatif gücünü, tesadüfleri ve dönüşüm geçiren karakterlerin yer aldığı sihirli, ahlaki ikilemlerle örülü anlatıları işliyor.
Anousha Payne, 2014 yılında Camberwell College of Arts’tan Güzel Sanatlar lisans derecesiyle mezun oldu. Son dönem projeleri arasında Antwerp’teki Newchild Gallery’de yer alan The Small Things from the Lowest Land sergisi, Liste Basel’de Sperling Gallery ile gerçekleştirdiği solo sunumu ve York Art Gallery için ürettiği kalıcı heykel yerleştirmesi bulunuyor. Payne, önümüzdeki dokuz ay boyunca Cité des Arts programı kapsamında Paris’te üretimlerine devam ediyor.
E-BÜLTEN ABONELİĞİ
E-Bülten aboneliğiyle en güncel haberler e-posta kutunuzda!
